Nuôi heo thịt quy mô gia đình nên bắt đầu ngược với thói quen thường gặp. Đừng mua heo con trước rồi mới lo chuồng và lo chỗ bán. Hãy tính đầu ra và sức mình trước, làm chuồng khô thoáng sau, cuối cùng mới mua một lứa heo khoẻ cùng một nguồn, số lượng ít để học nghề.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Nhiều gia đình ở quê vẫn giữ thói quen nuôi vài con heo như một ống tiết kiệm. Tập này dành cho người muốn làm nghiêm túc hơn một chút, mình đi từ quyết định ban đầu cho tới những tuần đầu tiên khi heo con về chuồng.
Trước khi mua heo: hỏi đầu ra và tính sức mình
Câu hỏi đầu tiên không phải là nuôi giống gì mà là nuôi xong bán cho ai. Bạn hỏi thương lái trong vùng, lò mổ gần nhà, hàng xóm từng nuôi. Họ thường mua heo cỡ nào, mua vào mùa nào, có ép giá khi heo dồn nhiều không.
Câu hỏi thứ hai là sức nhà mình. Một lứa heo thịt kéo dài nhiều tháng, ngày nào cũng phải cho ăn, dọn chuồng, xem nước. Nếu cả nhà đi làm cả ngày, việc nuôi sẽ rơi vào một người, và người ấy có kham nổi không.
Câu hỏi thứ ba là vốn quay vòng. Tiền cám thường chiếm phần lớn chi phí, mà phải bỏ ra đều đặn suốt lứa trước khi thu được đồng nào. Bạn nên tính trước số cám cả lứa theo hướng dẫn của người bán cám và để dành đủ, đừng để giữa chừng hết tiền phải cắt cám.
Cuối cùng là chỗ đặt chuồng. Mùi và nước thải là chuyện thật, nhất là ở xóm đông nhà. Hỏi ý hàng xóm và tìm hiểu quy định của xã trước khi xây, đỡ phiền về sau.
Chuồng heo cho người mới: khô, thoáng, dễ dọn
Heo là con vật sạch hơn nhiều người nghĩ. Khi có đủ chỗ, heo tự chọn một góc để đi vệ sinh, cách xa chỗ ăn và chỗ nằm. Chuồng thiết kế thuận theo thói quen đó sẽ sạch hơn và đỡ công dọn.
Nền chuồng nên có độ dốc nhẹ về phía rãnh thoát, không trơn trượt, không đọng nước. Khu nằm ở chỗ cao và khô, khu vệ sinh và máng uống ở chỗ thấp gần rãnh. Rãnh dẫn nước thải ra hố chứa hoặc hầm xử lý, không xả thẳng ra mương.
Mái chuồng phải che được nắng chiều gắt và mưa tạt. Heo rất kém chịu nóng vì gần như không đổ mồ hôi. Mùa hè chuồng hầm hơi là heo bỏ ăn, chậm lớn. Mùa đông miền Bắc lại phải che chắn gió lùa, nhất là cho heo nhỏ.
Chuồng nên chia ô đủ rộng cho số heo định nuôi. Nhốt quá chật thì heo cắn nhau, bẩn và hay ốm. Diện tích cụ thể cho mỗi con theo cỡ heo, bạn hỏi cán bộ khuyến nông.
Chọn heo con khoẻ và mua cùng một nguồn
Heo con khoẻ thường lanh lợi, chạy nhảy, phản ứng nhanh khi có người đến gần. Lông mượt, da hồng hoặc sáng màu, mắt sáng không có ghèn, đuôi ngoe nguẩy. Bụng gọn, không phình to, hậu môn khô sạch không dính phân lỏng.
Tránh những con ho, thở khò khè, đứng một mình, lông dựng xơ xác, gầy còm so với cả ổ. Đứng xem heo ăn một lúc cũng giúp bạn thấy con nào ăn khoẻ, con nào uể oải.
Nên mua cả lứa từ một nguồn có uy tín, hỏi rõ heo đã được tiêm phòng những gì, giấy tờ đi kèm. Mua lẻ mỗi nơi vài con là đem về nhiều nguồn mầm bệnh khác nhau trộn vào một chuồng.
Tuyệt đối không mua heo trôi nổi giá rẻ bất thường, nhất là khi trong vùng đang có tin dịch. Heo rẻ có khi là heo người ta bán tháo vì đang có bệnh, mang về là mất cả lứa, có khi lây sang cả xóm.
Tuần đầu heo con về chuồng
Heo con vừa chuyển chuồng thường căng thẳng: đổi chỗ ở, đổi bạn, đổi thức ăn, lại vừa qua một chặng xe. Mấy ngày đầu nên cho ăn ít hơn bình thường, chia nhiều bữa, và nếu được thì dùng đúng loại cám mà nơi bán đang cho ăn rồi đổi dần.
Nước sạch phải có sẵn ngay khi heo về. Heo thiếu nước ăn kém, chậm lớn và dễ bệnh. Nếu dùng núm uống tự động, bạn kiểm tra xem nước có chảy đủ không, heo con có với tới không.
Quan sát kỹ trong mấy ngày đầu: con nào bỏ ăn, nằm riêng, tiêu chảy, ho. Ghi lại để báo thú y nếu cần. Nhiều bệnh lộ ra đúng thời điểm này vì sức đề kháng của heo giảm khi bị căng thẳng.
Lứa đầu nên nuôi ít con. Ít con thì bạn để ý được từng con, học được cách nhìn heo khoẻ heo ốm, cách điều chỉnh cám. Lỗi của lứa nhỏ rẻ hơn lỗi của lứa lớn rất nhiều.
Nuôi cùng vào cùng ra và những sai lầm lứa đầu
Cùng vào cùng ra nghĩa là cả lứa heo vào chuồng cùng lúc và xuất bán cùng lúc. Sau khi bán hết, chuồng được dọn rửa, sát trùng và để trống một thời gian rồi mới nhập lứa mới. Cách này cắt đứt vòng lây bệnh từ lứa cũ sang lứa mới.
Sai lầm hay gặp nhất là nuôi gối lứa, heo lớn heo nhỏ trong một chuồng, bán con này mua con kia liên tục. Chuồng không bao giờ được trống để làm sạch, mầm bệnh cứ quanh quẩn từ lứa này qua lứa khác.
Sai lầm thứ hai là cho heo ăn thức ăn thừa của nhà hàng, đám cưới mà không nấu chín kỹ. Thức ăn thừa có thịt heo sống hoặc chưa chín có thể mang mầm bệnh dịch tả heo châu Phi, một bệnh rất nguy hiểm cho đàn heo. Nhiều nơi khuyến cáo không dùng loại thức ăn này.
Sai lầm thứ ba là không ghi chép. Không biết lứa này ăn hết bao nhiêu cám, chết bao nhiêu con, thì lứa sau cũng lặp lại y như cũ. Việc bạn làm được ngay hôm nay là gọi hỏi hai thương lái trong vùng xem họ cần heo cỡ nào.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi heo thịt bao lâu thì xuất chuồng?
Thời gian nuôi phụ thuộc giống heo, chất lượng thức ăn và cỡ heo mà người mua cần. Heo lai và heo ngoại thường lớn nhanh hơn heo nội. Bạn hỏi người bán giống và thương lái để biết khoảng thời gian thực tế trong vùng mình.
Nên nuôi heo đực thiến hay heo cái?
Cả hai đều nuôi thịt được, và nhiều nơi nuôi lẫn. Heo đực không thiến khi lớn có thể có mùi thịt mà một số người mua không thích. Việc thiến và thời điểm thiến, bạn hỏi thú y hoặc người bán giống.
Vì sao heo nằm vào chỗ ướt bẩn?
Khi trời nóng, heo tìm chỗ ướt để làm mát vì không đổ mồ hôi được. Nếu thấy heo nằm vũng nước thải, đó là dấu hiệu chuồng đang quá nóng. Hãy làm mát chuồng thay vì trách heo bẩn.
Có nên tắm cho heo hằng ngày không?
Mùa nóng, tắm hoặc phun mát giúp heo dễ chịu, nhưng làm ướt cả chuồng lại sinh ẩm và bệnh. Nên làm mát đúng khu vực, vào giờ nóng nhất, và giữ chỗ nằm khô. Mùa lạnh thì hạn chế tắm.
Nuôi vài con heo ở nhà có cần đăng ký không?
Quy định về chăn nuôi nông hộ, khoảng cách chuồng và xử lý chất thải có thể khác nhau theo địa phương và quy mô. Bạn hỏi cán bộ thú y hoặc chính quyền xã để làm đúng ngay từ đầu.
