Cai sữa heo con mà không bị còi dựa vào ba việc. Thứ nhất, cho heo con tập ăn sớm khi còn theo mẹ để ruột quen dần với thức ăn mới. Thứ hai, khi cai thì đưa nái đi, giữ heo con lại chuồng quen. Thứ ba, đừng đổi nhiều thứ cùng một lúc, và mấy ngày đầu cho ăn ít mà nhiều bữa, giữ ấm và đủ nước.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Cai sữa là lúc heo con chịu nhiều thay đổi nhất trong đời: mất mẹ, mất sữa, đổi thức ăn, có khi đổi cả chuồng và bạn cùng ô. Tập này mình nói vì sao giai đoạn này hay làm heo còi, và cách để chúng vượt qua nhẹ nhàng.
Vì sao cai sữa dễ làm heo con còi cọc?
Sữa mẹ là thức ăn lỏng, dễ tiêu, đầy đủ. Ruột heo con quen với sữa, men tiêu hoá cũng thiên về tiêu hoá sữa. Khi chuyển sang thức ăn khô từ hạt ngũ cốc và đạm thực vật, ruột cần thời gian để thích nghi.
Cùng lúc ấy, heo con mất nguồn kháng thể từ sữa mẹ. Hệ miễn dịch của chúng đang trong quá trình tự lớn lên, chưa vững. Thêm căng thẳng của việc xa mẹ, đổi chỗ, heo con dễ bỏ ăn vài ngày.
Bỏ ăn vài ngày rồi ăn bù ồ ạt là kịch bản quen thuộc. Ruột đang yếu mà nhận một lượng lớn thức ăn, vi khuẩn có hại phát triển, sinh tiêu chảy. Tiêu chảy làm heo hụt cân, còi lại, và đàn bắt đầu lệch to nhỏ.
Hiểu được chuỗi đó, bạn sẽ thấy mục tiêu là làm cho từng mắt xích nhẹ đi: ruột quen trước, căng thẳng ít đi, ăn đều đặn không ồ ạt.
Tập ăn từ khi heo con còn theo mẹ
Khoảng một hai tuần sau khi đẻ, bạn bắt đầu đặt một ít thức ăn tập ăn vào máng nhỏ ở khu heo con. Lúc đầu heo con chỉ ngửi, nghịch, ăn rất ít. Không sao cả, mục đích là để chúng làm quen mùi vị và để ruột bắt đầu tiếp xúc.
Thức ăn tập ăn nên thơm, mịn, dễ tiêu, thay mới hằng ngày. Đừng đổ thật nhiều rồi để cả tuần, thức ăn ẩm mốc hay ôi làm heo con chán và còn hại ruột.
Máng tập ăn đặt ở chỗ nái không với tới, gần khu úm ấm. Heo con thích ăn ở chỗ yên và ấm. Có nước sạch ngay cạnh máng, vì ăn thức ăn khô mà không có nước thì chúng sẽ không ăn nhiều.
Đến lúc cai, những ổ đã tập ăn tốt thường vượt qua nhẹ nhàng hơn hẳn những ổ chưa từng thấy máng cám.
Thời điểm cai và cách đưa nái đi
Ở nhiều trại, heo con được cai khi khoảng ba đến bốn tuần tuổi. Ở nông hộ, có nơi cai muộn hơn. Cai sớm giúp nái quay lại phối giống sớm, nhưng đòi hỏi chăm heo con kỹ hơn. Thời điểm phù hợp với đàn nhà bạn, hãy hỏi thú y hoặc khuyến nông.
Quan trọng hơn tuổi là cân nặng và sức khoẻ. Heo con nhỏ yếu trong ổ có thể cần theo mẹ thêm, hoặc cần được chăm riêng sau cai.
Khi cai, nên đưa nái đi khỏi chuồng và để heo con ở lại chỗ cũ. Heo con giữ được chỗ quen, mùi quen, bạn cùng ổ quen, chỉ mất mẹ thôi. Cách làm ngược lại, bắt heo con đi chỗ mới, làm chúng chịu nhiều thay đổi hơn.
Đừng thiến, tiêm phòng, chuyển chuồng và ghép đàn cùng một ngày với ngày cai. Mỗi việc là một lần căng thẳng, dồn vào một ngày là heo chịu không nổi. Hãy dàn ra trước hoặc sau theo hướng dẫn thú y.
Mấy ngày đầu sau cai: ăn ít, nhiều bữa, ấm và đủ nước
Mấy ngày đầu sau cai, bạn chia thức ăn ra nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì đổ đầy máng. Như vậy heo con không ăn ồ ạt một lần, ruột có thời gian thích nghi.
Giữ cùng loại thức ăn tập ăn mà heo con đã quen trong thời gian theo mẹ, rồi mới đổi dần sang loại thức ăn sau cai. Đổi dần trong vài ngày, trộn tăng dần tỉ lệ thức ăn mới.
Heo con sau cai mất hơi ấm của mẹ, nên chuồng cần ấm hơn bạn nghĩ, nhất là ban đêm và mùa lạnh. Nền khô, không gió lùa, có chỗ nằm chung ấm áp.
Nước uống phải sạch và dễ với. Có heo con chưa quen dùng núm uống tự động, bạn kiểm tra xem con nào chưa biết uống, có thể để thêm máng nước nông trong mấy ngày đầu.
Ghép đàn, theo dõi và phát hiện con còi sớm
Nếu phải ghép heo con từ nhiều ổ, hãy ghép những con cùng cỡ, cùng lúc vào một ô mới đối với tất cả. Ghép vào ô đã có chủ, heo con mới sẽ bị cắn đuổi.
Những ngày đầu sau ghép, heo con sẽ đánh nhau để phân thứ bậc. Có đủ chỗ, đủ máng, thêm vài thứ cho heo nghịch như dây thừng, bó rơm, cuộc đánh nhau sẽ nhẹ hơn.
Mỗi ngày đi qua chuồng, hãy nhìn đuôi và mông heo con xem có dính phân lỏng không, con nào đứng riêng, con nào gầy hơn hẳn. Phát hiện sớm thì tách ra chăm riêng, gọi thú y nếu có dấu hiệu bệnh.
Cuối tuần đầu sau cai, nếu đàn vẫn đều con, ăn tốt, phân khuôn, là bạn đã qua được khúc khó nhất. Ổ heo con sắp tới, hãy thử đặt máng tập ăn sớm hơn lứa trước một chút.
Câu hỏi thường gặp
Heo con bao nhiêu ngày tuổi thì cai sữa?
Nhiều trại cai sữa heo con khi khoảng ba đến bốn tuần tuổi, nông hộ thường cai muộn hơn. Thời điểm phù hợp phụ thuộc cân nặng, sức khoẻ heo con và điều kiện chăm sóc. Bạn hỏi thú y hoặc khuyến nông cho đàn của mình.
Heo con sau cai sữa bỏ ăn thì làm sao?
Bỏ ăn một hai ngày đầu sau cai khá thường gặp do căng thẳng. Bạn giữ ấm, giữ thức ăn quen, chia bữa nhỏ, đảm bảo có nước. Nếu bỏ ăn kéo dài kèm sốt hay tiêu chảy, hãy gọi thú y.
Vì sao heo con tiêu chảy sau khi cai sữa?
Ruột heo con chưa quen thức ăn mới, hệ miễn dịch đang yếu, lại thêm căng thẳng và có khi ăn bù quá nhiều. Cho tập ăn sớm, đổi thức ăn dần và chia bữa nhỏ giúp giảm nguy cơ.
Có nên cho heo con sau cai ăn cám heo thịt luôn không?
Không nên chuyển ngay sang cám heo thịt. Heo con cần thức ăn dễ tiêu phù hợp với tuổi, rồi mới đổi dần sang loại thức ăn cho heo lớn hơn. Đọc kỹ hướng dẫn trên bao cám theo từng giai đoạn.
Heo con còi có nuôi lên được không?
Nhiều con còi nếu được tách riêng, chăm kỹ, ăn uống tốt có thể bắt kịp phần nào. Nhưng nếu còi do bệnh kéo dài thì khó hồi phục và tốn công. Bạn nên tìm nguyên nhân với thú y để quyết định.
