Nuôi cá trong bể bạt hợp với những nhà không có ao, chỉ có một khoảng sân hay góc vườn. Điều cần nhớ nhất là bể ít nước, nên mọi thứ thay đổi rất nhanh: oxy cạn nhanh, nhiệt độ lên xuống nhanh, chất thải tích tụ nhanh. Vì thế bể bạt cần sục khí liên tục, có nguồn điện dự phòng, xả đáy và thay nước đều đặn, che nắng, và thả mật độ vừa phải.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Bể bạt khung sắt xuất hiện nhiều ở các vùng quê lẫn ven đô vài năm gần đây, có người nuôi cá trê, cá rô, có người nuôi lươn. Tập này mình nói thật cả cái được lẫn cái khó, để bạn biết trước khi dựng cái bể đầu tiên.
Bể bạt khác ao đất ở chỗ nào?
Ao đất là một hệ sinh thái lớn: có bùn đáy, có tảo, có vi sinh, nước nhiều nên chịu được những thay đổi nhỏ. Bể bạt thì nước ít, không có đáy bùn, mọi thứ trong bể do người nuôi điều khiển.
Cái lợi là dễ quản lý, dễ thu hoạch, dễ vệ sinh, không có cá tạp, không lo bờ sạt. Nhìn vào bể là thấy cá, thấy ngay khi cá có vấn đề.
Cái khó là sai một chút là hậu quả nhanh. Mất điện vài giờ vào đêm nóng có thể mất cả bể. Quên thay nước vài ngày, nước bẩn lên rất nhanh.
Bể bạt cũng tốn điện cho máy sục khí, máy bơm, và tốn công thay nước. Khi tính chuyện lời lỗ, đừng quên hai khoản này.
Chọn bể và chỗ đặt bể
Bể tròn thường được ưa chuộng hơn bể vuông. Khi nước được tạo dòng xoay nhẹ, chất thải và thức ăn thừa dồn về giữa đáy, xả đáy ở chỗ đó là lấy được phần lớn chất bẩn. Bể vuông có góc chết, chất bẩn đọng ở góc.
Bạt phải là loại chịu nước, chịu nắng, không có mùi hoá chất lạ. Khung sắt chắc chắn, đặt trên nền phẳng, chịu được sức nặng của nước. Nước rất nặng, nền lún một bên là khung có thể đổ.
Đặt bể ở chỗ có bóng mát một phần trong ngày, gần nguồn nước và nguồn điện, có chỗ thoát nước khi xả. Nếu phải đặt ngoài nắng, hãy làm mái che hoặc căng lưới che nắng phía trên.
Bể cần có nắp hoặc lưới đậy. Cá trê, lươn có thể bò ra ngoài, chim, mèo có thể bắt cá, lá cây rơi vào làm bẩn nước.
Sục khí và chuyện mất điện
Trong bể bạt, tảo ít và nước ít, nên oxy chủ yếu đến từ máy sục khí. Máy sục phải chạy liên tục, đặc biệt là ban đêm. Đầu sủi đặt ở đáy bể, bọt khí nhỏ đều.
Mất điện là rủi ro lớn nhất. Cá trong bể dày có thể bắt đầu thiếu oxy chỉ sau một thời gian ngắn, nhất là vào đêm nóng. Người nuôi bể bạt nên có máy sục chạy pin, bình ắc quy, hoặc máy phát dự phòng.
Những loài có cơ quan hô hấp phụ như cá trê, cá rô đồng có thể đớp khí trên mặt nước nên chịu thiếu oxy tốt hơn. Đó là một lý do chúng hay được chọn nuôi bể. Nhưng chịu tốt hơn không có nghĩa là không chết.
Kiểm tra máy sục mỗi sáng và tối. Đầu sủi tắc, ống khí gãy gập là những hỏng hóc nhỏ mà hậu quả lớn.
Xả đáy, thay nước và mật độ
Chất thải của cá và thức ăn thừa tích tụ nhanh trong bể. Người nuôi thường xả đáy hằng ngày để lấy phần bẩn dồn ở giữa, rồi bù nước mới. Định kỳ thay một phần nước lớn hơn.
Nước bù vào nên sạch và gần với nhiệt độ nước trong bể. Nước máy có chất khử trùng nên để lắng hoặc sục khí một thời gian trước khi dùng. Nước giếng khoan có thể cần kiểm tra sắt, phèn.
Mật độ là chỗ nhiều người tham. Bể bạt cho cảm giác nuôi được rất dày, nhưng càng dày thì càng phụ thuộc vào máy móc và càng ít chỗ cho sai sót. Mật độ cụ thể tuỳ loài cá, cỡ bể và khả năng thay nước của bạn, hãy hỏi người đã nuôi thành công trong vùng.
Cho ăn đúng lượng còn quan trọng hơn ở ao. Thức ăn thừa trong bể biến nước xấu chỉ sau một hai ngày.
Nhiệt độ, bệnh và tận dụng nước thải
Nước trong bể nóng lên rất nhanh dưới nắng trưa và lạnh đi nhanh trong đêm rét. Che nắng mùa hè, che chắn gió lạnh mùa đông miền Bắc là cách giữ nhiệt ổn định.
Cá trong bể sống sát nhau, nếu có bệnh sẽ lây nhanh. Cá giống phải khoẻ, nên cách ly vài ngày ở bể nhỏ trước khi thả vào bể chính. Khi thấy cá bơi lờ đờ, bỏ ăn, có vết lạ trên thân, hãy hỏi cán bộ thuỷ sản.
Nước xả đáy giàu chất dinh dưỡng từ phân cá, có thể dùng tưới cây ăn trái, cây cảnh, luống rau. Với rau ăn sống, nên tưới gốc và cẩn thận vệ sinh. Một số người kết hợp trồng rau trên giàn thuỷ canh dùng nước bể cá.
Nếu bạn mới bắt đầu, hãy làm một bể nhỏ trước, nuôi một vụ, ghi chép đủ tiền điện, tiền thức ăn, công sức. Trước khi thả con cá đầu tiên, bạn hãy thử rút phích máy sục và đếm xem mình có cách nào để bật lại oxy trong vòng mười lăm phút không.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi cá bể bạt nên chọn loài gì?
Những loài chịu được mật độ cao và thiếu oxy tốt hơn như cá trê, cá rô đồng thường được chọn. Ngoài ra còn tuỳ đầu ra và kinh nghiệm của bạn. Hỏi người nuôi trong vùng để biết loài nào bán được.
Bể bạt có cần đáy bùn không?
Không cần, bể bạt nuôi trên nền bạt sạch. Một số loài như lươn có khi được đặt thêm giá thể để trú ẩn. Nhưng không nên đổ bùn vào bể vì khó vệ sinh.
Bao lâu thì thay nước bể bạt một lần?
Thường người nuôi xả đáy hằng ngày và bù nước, định kỳ thay lượng lớn hơn. Tần suất tuỳ mật độ, lượng thức ăn và tình trạng nước. Nước có mùi hay đục là lúc cần thay ngay.
Mất điện thì cứu cá trong bể bạt thế nào?
Dùng máy sục chạy pin hay ắc quy, máy phát dự phòng, hoặc dùng tay khuấy, múc nước dội từ trên cao xuống để thêm oxy. Ngừng cho ăn. Về lâu dài nên có nguồn điện dự phòng.
Bể bạt dùng được bao lâu?
Tuỳ chất lượng bạt, khung và cách bảo quản, bể có thể dùng nhiều năm. Nắng gắt làm bạt nhanh lão hoá, che nắng giúp bạt bền hơn. Kiểm tra chỗ rách nhỏ và vá sớm.
