Nuôi trùn quế là một cách biến phân chuồng thành hai thứ có ích: phân trùn tơi xốp để bón cây, và chính con trùn làm thức ăn giàu đạm cho gà, vịt, cá. Trùn cần một luống râm mát, độ ẩm vừa phải, thức ăn là phân đã được xử lý cho bớt nóng, và cần được che khỏi nắng gắt, ngập nước, kiến, chuột và gà.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Trùn quế là loài giun đất màu đỏ tím, sinh sản nhanh, sống ở lớp mặt nơi có nhiều chất hữu cơ. Tập này mình nói cách bắt đầu một luống nhỏ ngay cạnh chuồng, và những lỗi làm trùn bỏ đi hay chết hàng loạt.
Trùn quế làm được gì cho trang trại?
Trùn ăn chất hữu cơ, phân huỷ nó trong ruột, thải ra phân trùn. Phân trùn tơi xốp, không mùi hôi, giàu dinh dưỡng dễ hấp thu, là loại phân bón được người trồng rau, trồng hoa ưa chuộng.
Trùn sinh sản nhanh trong điều kiện thuận lợi, nên lượng trùn tăng lên đáng kể. Trùn là nguồn đạm tự nhiên cho gà, vịt, cá, giúp bớt một phần thức ăn mua.
Với người nuôi bò, nuôi heo, trùn quế là một cách xử lý phân giúp giảm mùi, giảm ruồi, và biến chất thải thành sản phẩm. Đó là một mắt xích tốt trong vòng tuần hoàn của trang trại.
Nuôi trùn tốn ít vốn, chủ yếu tốn công và chỗ râm mát. Bắt đầu từ một luống nhỏ là học được nghề.
Nhiều hộ nuôi bò ở vùng trung du đã kết hợp nuôi trùn ngay sau chuồng: phân bò hốt ra mỗi sáng được ủ sơ vài hôm rồi rải lên luống trùn. Vài tháng sau họ có phân trùn bón vườn rau và thêm trùn cho đàn gà. Không có gì phức tạp, chỉ cần đều tay.
Chỗ nuôi: râm, ẩm, thoát nước
Trùn sợ nắng và sợ khô. Luống nuôi cần đặt dưới bóng râm, dưới mái che hay dưới tán cây. Nắng chiếu thẳng vài giờ có thể làm trùn chết hoặc bỏ đi.
Trùn cũng sợ ngập. Mưa lớn tràn vào luống, nước đọng làm trùn thiếu khí. Luống phải có mái che mưa và đáy thoát nước tốt.
Luống có thể làm trên nền đất, trong bể xây thấp, trong thùng hay khay. Đáy luống lót một lớp vật liệu thoát nước, trên đó là lớp phân làm thức ăn và chỗ ở cho trùn.
Độ ẩm của luống giống như một miếng bọt biển vắt ráo, nắm trong tay thấy ẩm mà không chảy nước. Mùa khô phải tưới nhẹ thường xuyên, mùa mưa phải che kín.
Thức ăn cho trùn: phân phải được xử lý trước
Phân bò thường được coi là thức ăn tốt và dễ dùng cho trùn quế. Phân heo, phân gà cũng dùng được nhưng cần xử lý kỹ hơn.
Phân tươi khi phân huỷ sinh nhiệt và có thể có nhiều khí khai, đổ thẳng vào luống trùn có thể làm trùn chết hay bỏ đi. Người nuôi thường ủ sơ, để phân bớt nóng, hoặc ngâm và xả bớt nước tiểu với phân heo trước khi cho ăn.
Không cho trùn ăn phân của vật nuôi vừa dùng thuốc tẩy giun, thuốc kháng sinh liều cao, vì có thể hại trùn. Không trộn vôi, xà phòng, hoá chất vào thức ăn của trùn.
Cho ăn từng lớp mỏng trên mặt luống, đợi trùn ăn gần hết mới cho tiếp. Có thể trộn thêm rau thừa, vỏ trái cây, bã mía băm nhỏ, nhưng tránh đồ chua, mặn, nhiều dầu mỡ.
Kẻ thù của trùn quế
Kiến là kẻ thù hay gặp nhất. Kiến tấn công luống trùn, ăn trùn non. Giữ quanh luống sạch, có thể làm rãnh nước nhỏ quanh chân bể để kiến khó vào.
Chuột, ếch nhái, rắn, chim và gà của chính nhà bạn đều thích ăn trùn. Luống phải có lưới che hay nắp đậy. Đừng để gà thả vườn bới vào luống.
Nhiệt độ quá cao, luống quá khô, quá ướt, thức ăn quá nóng là những kẻ thù vô hình. Trùn thường tìm cách bỏ đi khỏi luống khi điều kiện không ổn, bạn sẽ thấy trùn bò lên thành bể vào ban đêm.
Thấy trùn bò đi hàng loạt, hãy kiểm tra ngay độ ẩm, nhiệt độ và thức ăn mới cho vào.
Một mẹo nhỏ của người nuôi lâu năm là thắp một bóng đèn nhỏ trên luống vào ban đêm trong những ngày đầu. Trùn sợ sáng nên ở yên dưới lớp phân thay vì bò ra ngoài, nhờ vậy đàn trùn mới thả có thời gian làm quen với luống.
Thu phân trùn và dùng trùn làm thức ăn
Sau một thời gian, lớp dưới của luống thành phân trùn tơi mịn. Để tách trùn ra, nhiều người dùng tính sợ sáng của trùn: đổ phân trùn thành đống nhỏ dưới ánh sáng, trùn chui sâu xuống đáy, người nuôi gạt dần lớp trên cùng.
Cũng có cách cho thức ăn mới vào một phía luống, trùn bò sang đó, rồi thu phân ở phía kia. Phân trùn thu được để ráo, đóng bao, dùng bón cây hay bán.
Trùn dùng làm thức ăn cho gà, vịt, cá nên cho ăn tươi, có thể rửa sạch. Đây là thức ăn bổ sung giàu đạm, không thay hoàn toàn thức ăn chính.
Hãy giữ lại đủ trùn giống trong luống để đàn trùn tiếp tục sinh sản. Tuần này, bạn thử dựng một thùng xốp nhỏ có đục lỗ dưới gầm bàn, cho vào ít phân bò ủ sơ và vài nắm trùn giống để học trước.
Câu hỏi thường gặp
Trùn quế ăn phân gì là tốt nhất?
Phân bò thường được coi là dễ dùng và tốt cho trùn quế. Phân heo, phân gà dùng được nhưng cần xử lý kỹ để bớt nóng và bớt khí khai trước khi cho trùn ăn.
Vì sao trùn quế bỏ đi khỏi luống?
Thường do luống quá khô, quá ướt, quá nóng, thức ăn mới chưa xử lý hoặc có hoá chất. Kiểm tra độ ẩm, che nắng mưa và chỉ cho ăn phân đã ủ sơ.
Phân trùn quế bón cho cây gì?
Phân trùn tơi xốp, dùng tốt cho rau, hoa, cây cảnh, cây ăn trái và làm giá thể ươm cây. Có thể trộn với đất khi trồng hoặc bón thúc quanh gốc.
Cho gà ăn trùn quế có tốt không?
Trùn quế là nguồn đạm tự nhiên tốt cho gà, vịt, cá, giúp giảm một phần thức ăn mua. Cho ăn như thức ăn bổ sung, không thay hoàn toàn khẩu phần chính.
Nuôi trùn quế có cần nhiều diện tích không?
Không cần nhiều, có thể bắt đầu bằng vài thùng hay một luống nhỏ dưới bóng râm. Quy mô tăng dần theo lượng phân có sẵn và nhu cầu phân trùn, thức ăn cho vật nuôi.
