Nuôi vịt không nhất thiết phải có ao. Vịt lớn bình thường trên cạn, miễn là có máng nước đủ sâu để chúng nhúng ngập cả đầu, rửa mắt, rửa mũi và chải lông. Ao chỉ là một lợi thế, và nếu là ao tù bẩn thì nó còn hại hơn là lợi.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Nhiều người muốn nuôi vịt nhưng nhà không có ao nên ngại. Tập này mình nói vịt thật sự cần nước để làm gì, nuôi khô thì sắp xếp ra sao, và kiểu vịt chạy đồng quen thuộc ở đồng bằng có được mất gì.
Vịt cần nước để làm gì?
Khác với gà, vịt là loài thuỷ cầm. Chúng ăn bằng cách vừa đớp vừa lọc, nên mỗi miếng ăn đi kèm một ngụm nước. Vịt thiếu nước khi ăn sẽ nghẹn, nhất là khi ăn cám khô.
Vịt cũng cần nhúng đầu để làm sạch mắt và lỗ mũi. Nếu chỉ có máng uống nông kiểu nuôi gà, vịt không rửa được, mắt dễ bị viêm, đóng ghèn. Đây là lỗi rất hay gặp ở người chuyển từ nuôi gà sang nuôi vịt.
Nước còn giúp vịt chải lông. Vịt dùng mỏ lấy chất dầu từ một tuyến ở gốc phao câu rồi phết lên lông để lông không thấm nước. Có nước để tắm thì bộ lông sạch và bóng hơn.
Ngoài ba việc đó, bơi lội chỉ là thú vui và cách làm mát. Vịt không có ao vẫn lớn, vẫn đẻ, nếu các nhu cầu chính được đáp ứng.
Nuôi vịt khô trên cạn cần chuẩn bị gì?
Thứ quan trọng nhất là máng nước sâu vừa đủ cho vịt nhúng đầu, đặt ở chỗ có rãnh thoát. Vịt vẩy nước rất nhiều, chỗ đặt máng sẽ luôn sũng. Bạn kê máng lên một tấm lưới hoặc sàn có khe để nước chảy xuống rãnh, không loang ra nền.
Phần nền nơi vịt nằm ngủ phải khô. Vịt chịu được nước nhưng lại rất ghét ngủ trên nền ướt. Nền sũng nước làm vịt bẩn lông, lạnh bụng, sinh bệnh đường ruột và hôi chuồng. Bạn chia chuồng làm hai khu: khu ăn uống ẩm và khu ngủ lót trấu khô.
Thay nước máng hằng ngày, có khi hai lần mỗi ngày vào mùa nóng. Vịt làm bẩn nước nhanh hơn gà rất nhiều vì vừa ăn vừa nhúng mỏ. Máng nước đục ngầu lâu ngày chính là nơi mầm bệnh sinh sôi.
Nếu có sân nhỏ, bạn cho vịt ra sân vào ban ngày, có thêm một chậu lớn để tắm. Như vậy vịt vừa được vận động, vừa được tắm mà không cần ao.
Vì sao vịt con chưa nên xuống nước sớm?
Vịt con mới nở có lớp lông tơ chưa chống thấm tốt. Ngoài tự nhiên, vịt con đi theo vịt mẹ và được vịt mẹ ủ ấm sau mỗi lần xuống nước. Vịt con nuôi trong quây úm không có mẹ thì xuống nước dễ ướt sũng, lạnh và yếu.
Vịt con ướt lông mà gặp gió hay đêm lạnh có thể chết nhanh. Có con còn bị chết đuối ở chỗ nước sâu vì không leo lên được. Vì vậy giai đoạn đầu chỉ cho vịt con uống ở máng nông có vật cản để không ngã vào.
Khi lông thật đã mọc thay lông tơ, vịt mới chống thấm tốt. Lúc đó bạn mới cho xuống nước dần, mỗi lần một ít, vào lúc trời nắng ấm.
Người nuôi lâu năm hay quan sát: con vịt lên bờ mà nước trôi tuột khỏi lưng là lông đã được, còn con lên bờ ướt nhẹp như miếng giẻ thì chưa nên thả lâu.
Ao nuôi vịt: lợi và hại
Ao sạch có nước chảy hoặc được thay thường xuyên là chỗ rất tốt cho vịt. Vịt mò thêm ốc, tôm tép, rong rêu, lông sạch, chuồng đỡ hôi. Ở nhiều vùng, người ta còn kết hợp nuôi vịt trên ao cá.
Nhưng ao tù đọng thì khác. Phân vịt dồn xuống, nước bẩn dần, mùa nóng bốc mùi. Mầm bệnh và ký sinh trùng tồn tại lâu trong bùn. Một ao nuôi vịt nhiều năm không nạo vét có thể làm cả đàn vịt mới thả bị bệnh.
Ao còn là nơi vịt nhà gặp chim hoang và vịt trời. Chim hoang có thể mang mầm bệnh cúm gia cầm. Ở những vùng có nhiều chim di cư, người nuôi nên hạn chế để vịt nhà chung nước với chim hoang.
Nếu có ao, bạn nên quây một phần cho vịt, luân phiên khu vực, định kỳ tháo cạn, phơi và làm sạch đáy. Ao lợi hay hại phụ thuộc vào cách giữ nước sạch.
Vịt chạy đồng sau mùa gặt: được và mất
Ở đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng, vịt chạy đồng là cách nuôi lâu đời. Sau mùa gặt, đàn vịt được lùa xuống ruộng nhặt lúa rơi, ốc, sâu bọ. Vịt ăn no mà người nuôi đỡ tốn cám, ruộng cũng sạch bớt ốc.
Cái mất nằm ở rủi ro. Đàn vịt đi qua nhiều cánh đồng, gặp nhiều đàn khác, dễ nhiễm và lan bệnh. Khi trong vùng có dịch cúm gia cầm, đàn chạy đồng là nhóm khó kiểm soát nhất, nên chính quyền địa phương có thể hạn chế di chuyển.
Rủi ro thứ hai là thuốc bảo vệ thực vật. Ruộng vừa phun thuốc mà lùa vịt xuống thì vịt có thể ngộ độc. Người chạy đồng phải hỏi chủ ruộng đã phun gì và phun khi nào.
Nếu bạn định nuôi theo kiểu này, hãy tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn thú y, khai báo khi di chuyển đàn theo quy định địa phương và giữ một khu chuồng cố định để nhốt khi cần. Việc bạn làm được ngay là thay máng nước nông bằng một máng đủ sâu cho vịt nhúng đầu.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi vịt trong sân xi măng được không?
Được, nếu có máng nước sâu cho vịt nhúng đầu, có rãnh thoát nước và có khu ngủ lót độn khô. Sân xi măng dễ rửa nhưng cứng và trơn khi ướt, nên rải thêm trấu ở khu nằm. Rửa sân thường xuyên để bớt mùi.
Vịt bị đau mắt, chảy nước mắt là do đâu?
Nguyên nhân hay gặp là vịt không có nước đủ sâu để rửa mắt, hoặc nước máng quá bẩn. Bạn thay bằng máng sâu hơn, giữ nước sạch. Nếu mắt sưng nhiều hay cả đàn bị, nên hỏi thú y.
Một con vịt mẹ có cần thiết cho vịt con không?
Không bắt buộc, vịt con úm bằng đèn sưởi vẫn lớn tốt. Vịt mẹ chỉ giúp ủ ấm và dắt con đi ăn. Nếu không có mẹ, bạn phải lo nhiệt, khô và không cho vịt con xuống nước sớm.
Vịt chạy đồng có phải khai báo không?
Nhiều địa phương có quy định về quản lý đàn vịt chạy đồng và việc di chuyển gia cầm, nhất là khi có dịch. Quy định cụ thể khác nhau theo nơi, bạn hỏi cán bộ thú y hoặc chính quyền xã trước khi lùa đàn đi xa.
Nước ao nuôi vịt có dùng tưới rau được không?
Nước ao có phân vịt giàu chất dinh dưỡng nên nhiều người dùng tưới cây. Tuy nhiên với rau ăn sống, bạn nên cẩn thận vì nước có thể mang vi khuẩn từ phân. Tưới gốc cây ăn trái hay cây trồng lâu ngày an toàn hơn.
