Tự bán lẻ giúp người nuôi giữ thêm phần chênh lệch mà thương lái và người bán trung gian thường hưởng. Nhưng đổi lại, bán lẻ đòi thêm thời gian, cần uy tín và phải làm đúng quy định. Trứng bán ra phải sạch và biết ngày đẻ, vật nuôi bán thịt phải được giết mổ ở nơi được phép, và khách chỉ quay lại khi chất lượng của bạn đều từ lần này sang lần khác.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Ngày càng nhiều người nuôi gà thả vườn, heo đen, vịt chạy đồng tự tìm khách quen trong xóm, trong phố, qua điện thoại. Tập này mình nói những điều cần làm đúng để bán lẻ trở thành một nguồn thu bền chứ không phải một lần bán rồi thôi.
Bán lẻ được gì và tốn gì?
Cái được rõ nhất là giá. Bán thẳng cho người ăn, bạn thu được phần mà lẽ ra đi qua tay thương lái, chợ đầu mối, người bán lẻ. Bạn cũng gần khách hơn, nghe được khách thích gì, chê gì.
Cái tốn là thời gian. Mỗi lần bán lẻ là một lần nghe điện thoại, đóng gói, giao hàng, nhận tiền, giải thích. Với đàn lớn, bán lẻ hết là không thể.
Bán lẻ cũng đòi uy tín. Khách mua lẻ thường trả cao hơn vì tin rằng sản phẩm của bạn sạch hơn, ngon hơn. Chỉ cần một lần làm họ thất vọng là mất khách.
Nhiều người nuôi chọn cách kết hợp: bán lẻ một phần cho khách quen, phần còn lại vẫn bán cho thương lái. Như vậy vừa có thêm giá trị, vừa không phụ thuộc hoàn toàn.
Bán trứng: sạch, đúng ngày, đúng cỡ
Trứng là sản phẩm dễ bán lẻ nhất. Trứng phải sạch từ ổ: ổ đẻ lót rơm sạch, nhặt trứng nhiều lần trong ngày. Trứng dính bẩn nhiều thì để dùng trong nhà.
Ghi ngày đẻ lên khay hay lên từng lô, bán trứng mới trước. Khách mua trứng gà thả vườn thường hỏi trứng đẻ hôm nào, trả lời được là một điểm cộng.
Phân loại trứng theo cỡ, loại bỏ trứng nứt, trứng méo, trứng vỏ mỏng. Trứng nứt dễ nhiễm khuẩn, không nên bán.
Bảo quản trứng nơi mát, tránh nắng. Nếu nói trứng gà thả vườn, gà ta thì phải đúng là như vậy. Khách tinh ý nhận ra ngay khi bị đánh tráo.
Bao bì đơn giản mà gọn gàng cũng giúp trứng bán được hơn: khay giấy sạch, một tờ giấy nhỏ ghi tên trại, số điện thoại, ngày đẻ. Không cần đẹp đẽ, chỉ cần cho khách thấy người bán là người cẩn thận.
Bán thịt: giết mổ phải đúng quy định
Đây là phần nhiều người làm sai nhất. Giết mổ tại nhà để bán ra thị trường thường không được phép, vì không có kiểm soát thú y và dễ mất vệ sinh. Vật nuôi bán thịt cần được giết mổ ở cơ sở giết mổ được phép, có kiểm soát của thú y.
Quy định cụ thể mỗi nơi mỗi khác, tuỳ quy mô và loại vật nuôi. Hãy hỏi cán bộ thú y xã về cách làm đúng: đưa vật nuôi tới đâu giết mổ, cần giấy tờ gì.
Bán gà, vịt sống ở chợ thì phải theo quy định của chợ và của địa phương, nhất là khi có dịch cúm gia cầm. Nhiều nơi có khu vực riêng cho gia cầm sống.
Không bao giờ bán thịt của vật nuôi ốm, chết hay đang trong thời gian ngưng thuốc. Đó vừa là chuyện pháp luật, vừa là chuyện lương tâm, vừa là chuyện giữ khách.
Tìm khách và giữ khách
Khách đầu tiên thường là người quen: hàng xóm, họ hàng, đồng nghiệp của người nhà ở phố. Họ thử, thấy được, rồi giới thiệu cho người khác. Lời giới thiệu là kênh bán hàng mạnh nhất.
Nhận đặt hàng trước giúp bạn biết bán được bao nhiêu trước khi giết mổ hay gom trứng. Bán theo đặt hàng ít bị dư, ít phải bán tháo.
Nhiều người dùng điện thoại, mạng xã hội để chụp ảnh chuồng trại, đàn gà, khu vườn cho khách xem. Khách thấy cách bạn nuôi thì tin hơn. Chỉ đăng ảnh thật, nói thật về cách nuôi.
Giữ chất lượng đều đặn quan trọng hơn mọi lời quảng cáo. Lần này gà ngon, lần sau gà bở là khách sẽ tự đi.
Khi lỡ có lô hàng không như ý, hãy chủ động nói với khách và đổi lại hay bớt tiền. Người mua lẻ thường dễ thông cảm với người nuôi thật thà, và một lần xử lý đẹp có khi giữ được khách lâu hơn mười lần giao hàng suôn sẻ.
Minh bạch và giấy tờ
Khách mua lẻ ngày càng hỏi kỹ: nuôi bằng gì, có dùng thuốc không, bao lâu thì bán. Hãy trả lời thật. Nếu có dùng thuốc thú y theo chỉ định, nói rằng đã chờ đủ thời gian ngưng thuốc. Sự thật làm khách tin hơn là một lời hứa không dùng gì.
Cuốn sổ chăn nuôi lúc này trở thành bằng chứng. Bạn có thể cho khách xem ngày nhập, cách nuôi, lịch tiêm phòng. Đó là truy xuất nguồn gốc ở mức đơn giản nhất.
Nếu muốn bán vào cửa hàng, quán ăn, có thể họ yêu cầu giấy tờ về nguồn gốc, kiểm dịch, an toàn thực phẩm. Hỏi phòng nông nghiệp hay cán bộ thú y về những thủ tục cần có.
Ghi lại mọi lần bán: ai mua, mua gì, bao nhiêu, phản hồi thế nào. Tuần này, bạn thử gọi cho ba khách quen hỏi họ thích nhất và chưa hài lòng điều gì ở sản phẩm của mình.
Câu hỏi thường gặp
Giết mổ heo tại nhà để bán có được không?
Thường không được phép bán ra thị trường thịt giết mổ tại nhà không có kiểm soát thú y. Quy định cụ thể tuỳ địa phương, bạn hỏi cán bộ thú y xã về cơ sở giết mổ được phép gần nhất.
Bán trứng gà nhà cần lưu ý gì?
Giữ trứng sạch từ ổ đẻ, ghi ngày đẻ, loại bỏ trứng nứt, bảo quản nơi mát và nói đúng loại trứng. Khách mua trứng thả vườn rất để ý độ tươi và nguồn gốc.
Bán hàng chăn nuôi qua mạng có cần giấy phép không?
Tuỳ quy mô và loại sản phẩm, có thể có những yêu cầu về an toàn thực phẩm và kinh doanh. Hỏi phòng nông nghiệp hoặc cơ quan quản lý ở địa phương để làm đúng từ đầu.
Nên bán lẻ toàn bộ hay một phần?
Với đàn nhỏ, bán lẻ toàn bộ có thể làm được. Với đàn lớn, kết hợp bán lẻ cho khách quen và bán thương lái cho phần còn lại sẽ an toàn hơn. Bán lẻ tốn nhiều thời gian hơn bạn nghĩ.
Làm sao để khách tin sản phẩm của mình sạch?
Nói thật về cách nuôi, cho khách xem chuồng trại và cuốn sổ ghi chép, giữ chất lượng đều đặn. Đừng hứa những điều không làm được. Uy tín được xây qua nhiều lần bán chứ không qua lời quảng cáo.
