Vỗ béo bò là nuôi nhốt một con bò gầy trong một thời gian ngắn, cho ăn khẩu phần giàu năng lượng hơn để bò tăng cân và có thịt trước khi bán. Muốn vỗ đúng và an toàn, bạn cần tẩy giun theo hướng dẫn thú y trước khi vỗ, tăng thức ăn tinh thật từ từ, luôn giữ đủ thức ăn thô cho dạ cỏ làm việc, và tuyệt đối không dùng bất kỳ chất cấm nào.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Vỗ béo là cách nhiều nhà nuôi bò kiếm thêm giá trị cho con bò gầy trước khi xuất bán. Tập này mình nói nguyên lý đằng sau, những cái bẫy dễ làm bò hư bụng, và vì sao làm ẩu thì vừa hại bò vừa hại người ăn.
Vỗ béo là gì, vì sao bò gầy lại lên cân nhanh?
Bò gầy nuôi thả thiếu cỏ thường có khả năng tăng cân bù rất tốt khi được ăn đầy đủ. Cơ thể bò như một cái kho đang trống, cho ăn đủ là lấp đầy nhanh. Người vỗ béo tận dụng giai đoạn tăng bù này.
Trong thời gian vỗ, bò được nhốt hoặc hạn chế đi lại để dồn năng lượng vào tăng cân, không tiêu hao vào việc đi kiếm ăn. Khẩu phần có thêm thức ăn tinh như cám, bột ngô, sắn khô, phụ phẩm nông nghiệp.
Không phải con bò nào cũng đáng vỗ. Bò quá già, bò bệnh mãn tính, bò có tật thì vỗ cũng khó lên cân. Bò còn trẻ, khung xương to, chỉ gầy vì thiếu ăn là ứng viên tốt nhất.
Bò lai các giống bò thịt thường lớn nhanh hơn bò vàng địa phương, nhưng cũng ăn nhiều hơn và cần chăm kỹ hơn. Việc chọn bò vỗ nên tính cả nguồn thức ăn mà nhà bạn có.
Chuẩn bị trước khi vỗ: tẩy giun và cho bò quen chuồng
Bò nuôi thả thường nhiễm giun sán. Giun chia phần dinh dưỡng, làm bò ăn mà không lên cân. Vì thế trước khi vỗ, người nuôi thường tẩy giun cho bò. Thuốc nào, liều nào, lúc nào, bạn hỏi thú y.
Bò mới mua về có thể mang bệnh từ nơi khác. Nên nhốt riêng một thời gian để theo dõi trước khi cho vào chung với bò nhà, đúng nguyên tắc cách ly.
Những ngày đầu, bò cần làm quen với chuồng, với máng ăn, với người chăm. Bò hoảng sợ thì ăn kém. Cho bò ăn cỏ quen thuộc trước, rồi mới bắt đầu thêm thức ăn mới.
Chuồng vỗ béo cần khô ráo, thoáng, có máng ăn đủ rộng, máng nước luôn đầy. Nền không trơn để bò không trượt ngã khi đứng lên nằm xuống.
Tăng thức ăn tinh từ từ, đừng để dạ cỏ quá tải
Đây là phần quan trọng nhất. Dạ cỏ của bò là một cái thùng lên men khổng lồ, chứa vô số vi sinh vật giúp tiêu hoá cỏ. Hệ vi sinh này quen với thức ăn nhiều xơ. Khi bò đột ngột ăn nhiều tinh bột, chúng lên men quá nhanh, sinh axit, làm dạ cỏ bị chua.
Dạ cỏ bị chua làm bò bỏ ăn, tiêu chảy, chướng bụng, đi khập khiễng, nặng có thể chết. Đây là lý do nhiều người vỗ béo nóng vội bị mất bò.
Cách phòng là tăng thức ăn tinh từng chút một trong nhiều ngày, để hệ vi sinh có thời gian thích nghi. Chia thức ăn tinh làm nhiều bữa nhỏ trong ngày, không đổ một lần thật nhiều.
Luôn giữ đủ thức ăn thô như cỏ, rơm trong khẩu phần. Chất xơ giúp bò nhai lại, tiết nước bọt, mà nước bọt chính là thứ trung hoà bớt axit trong dạ cỏ. Bò vỗ béo mà không nhai lại là dấu hiệu khẩu phần đang có vấn đề.
Nước, khoáng và theo dõi trong suốt đợt vỗ
Bò ăn nhiều thì uống nhiều. Máng nước phải luôn sạch và đầy, nhất là mùa nóng. Bò thiếu nước sẽ ăn ít lại ngay.
Khoáng và muối giúp bò tiêu hoá tốt. Đá liếm khoáng treo trong chuồng là cách dễ làm. Loại khoáng phù hợp bạn hỏi thú y.
Theo dõi bò hằng ngày: có ăn hết khẩu phần không, có nhai lại không, phân thế nào, đi lại có khập khiễng không. Ghi lại lượng thức ăn và nếu được thì đo vòng ngực định kỳ để thấy bò có tăng cân không.
Thời gian vỗ thường chỉ vài tháng. Kéo quá dài thì bò tăng cân chậm lại trong khi vẫn ăn nhiều, tiền thức ăn tăng mà thịt không tăng tương xứng. Ví dụ giả định, nếu tháng đầu bò ăn mười phần thức ăn tăng một phần thịt, mà tháng sau ăn mười phần chỉ tăng nửa phần, đó là lúc nên bán.
Không dùng chất cấm, vì bò và vì người ăn
Có những chất bị cấm dùng trong chăn nuôi vì chúng làm vật nuôi tăng nạc nhanh nhưng tồn dư trong thịt, gây hại cho người ăn. Người dùng chất cấm có thể bị xử lý theo pháp luật, và nhiều nơi đã kiểm tra, xét nghiệm.
Ngoài chuyện pháp luật, những chất ấy còn làm bò căng thẳng, tim đập nhanh, dễ chết đột ngột. Không có lợi nhuận nào đáng để đánh cược như vậy.
Nếu ai đó mời mua thứ thuốc tăng trọng thần kỳ không rõ nguồn gốc, không có nhãn rõ ràng, hãy từ chối và hỏi thú y. Vỗ béo đúng cách chỉ cần thức ăn tốt, nước đủ, chuồng sạch và sự kiên nhẫn.
Thịt bò vỗ béo sạch là thứ người mua sẵn lòng quay lại. Lần tới khi chuẩn bị vỗ một con bò, bạn hãy viết ra kế hoạch tăng thức ăn tinh theo từng tuần trước khi bắt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Vỗ béo bò mất bao lâu?
Thường chỉ vài tháng, tuỳ thể trạng ban đầu, giống bò và khẩu phần. Kéo dài quá thì bò tăng cân chậm lại mà tiền thức ăn vẫn tăng. Theo dõi tăng cân giúp bạn chọn đúng lúc bán.
Vỗ béo bò có cần nhốt hoàn toàn không?
Nhiều người nhốt hoàn toàn để bò ít tiêu hao năng lượng. Tuy vậy bò vẫn cần chỗ đứng nằm thoải mái, chuồng sạch khô và đủ ánh sáng. Một số nơi cho bò ra sân vận động nhẹ trong thời gian ngắn.
Bò vỗ béo bị tiêu chảy là do đâu?
Nguyên nhân hay gặp là tăng thức ăn tinh quá nhanh làm dạ cỏ bị chua, hoặc thức ăn ẩm mốc. Bạn giảm thức ăn tinh, tăng cỏ khô và gọi thú y nếu bò bỏ ăn hay tiêu chảy kéo dài.
Có nên vỗ béo bò cái già không?
Bò cái già có thể vỗ để bán thịt, nhưng thường lên cân chậm hơn bò trẻ. Bạn cân nhắc giữa chi phí thức ăn và giá trị tăng thêm. Thú y hoặc người có kinh nghiệm có thể giúp đánh giá.
Làm sao biết thịt bò không có chất cấm?
Người nuôi tự giác không dùng là quan trọng nhất. Người mua nên chọn nguồn có truy xuất rõ ràng và cơ sở giết mổ có kiểm soát. Cơ quan chức năng có các đợt kiểm tra tồn dư chất cấm.
