Khi trong vùng có dịch, việc của người chăn nuôi là đóng chặt chuồng lại: không cho người và xe lạ vào, tăng cường sát trùng, ngừng mua bán và nhập vật nuôi, theo dõi đàn từng ngày. Thấy con ốm hay chết bất thường phải báo ngay cho thú y. Tuyệt đối không bán chạy dịch và không vứt xác vật nuôi ra sông suối, đồng ruộng.
Chào bạn, đây là Nhà Chăn Nuôi. Tin có dịch ở xã bên luôn đi kèm một nỗi sợ, và nỗi sợ ấy dễ đẩy người ta tới những quyết định làm dịch lan nhanh hơn. Tập này mình nói những việc nên làm, những việc không được làm, và lý do đằng sau mỗi điều.
Đóng chuồng: chặn mọi đường mầm bệnh có thể đi vào
Ngay khi nghe tin có dịch trong vùng, hãy siết lại mọi lối vào chuồng. Không cho người ngoài vào, kể cả hàng xóm thân, kể cả người tới hỏi mua. Gặp nhau thì nói chuyện ở cổng.
Xe thương lái, xe chở cám không được vào sâu trong khu chuồng. Cám nhận ở cổng, chuyển vào bằng xe nhà. Nếu có thể, lót bạt và sát trùng bao cám trước khi mang vào.
Người trong nhà hạn chế đi tới những nơi có vật nuôi khác, chợ gia súc, lò mổ. Nếu phải đi, khi về thay quần áo, giày dép, tắm rửa trước khi vào chuồng.
Với gia cầm, khi có dịch cúm, hãy nhốt đàn lại, không thả rông, không cho tiếp xúc với chim hoang, vịt trời. Đây là khuyến cáo thường thấy của ngành thú y mỗi khi dịch cúm gia cầm xuất hiện.
Tăng sát trùng và giữ chuồng sạch
Thay dung dịch ở hố nhúng ủng thường xuyên hơn. Phun sát trùng khu vực quanh chuồng, lối đi, cổng ra vào theo hướng dẫn của thú y. Nhiều địa phương phát hoá chất sát trùng khi có dịch, hãy liên hệ để nhận.
Khi dùng hoá chất sát trùng, đọc kỹ hướng dẫn, đeo găng tay, khẩu trang, kính. Không pha đặc hơn hướng dẫn với suy nghĩ càng mạnh càng tốt, vì có thể hại vật nuôi và người phun.
Vôi bột rắc ở cổng, lối đi, quanh chuồng là cách quen thuộc. Khi rắc vôi, cẩn thận với mắt và da.
Diệt chuột, ruồi, dọn cỏ rậm quanh chuồng. Những con vật trung gian ấy có thể mang mầm bệnh từ chỗ này sang chỗ khác.
Không bán chạy dịch, không mua vật nuôi lúc này
Khi dịch tới gần, nhiều người hoảng, bán tháo vật nuôi đang ốm hay nghi ốm để gỡ vốn. Đây là việc gây hại lớn nhất. Vật nuôi ốm được chở đi khắp nơi, thịt của chúng vào chợ, mầm bệnh theo người, xe, thịt lan đi xa.
Bán chạy dịch là hành vi bị cấm và có thể bị xử lý theo quy định. Nhưng ngoài chuyện pháp luật, người bán chạy dịch hôm nay có thể là người nhận dịch quay về chuồng mình ngày mai từ một nơi khác.
Đừng mua vật nuôi trong thời gian có dịch, nhất là vật nuôi giá rẻ bất thường. Chờ khi dịch được công bố đã qua rồi mới mua giống mới.
Không giết mổ, không ăn thịt vật nuôi ốm, chết không rõ lý do. Với một số bệnh có thể lây sang người như cúm gia cầm, việc giết mổ gia cầm ốm còn nguy hiểm cho chính người làm.
Báo thú y và xử lý xác đúng cách
Khi thấy con ốm, chết bất thường, nhất là chết nhiều con trong thời gian ngắn, hãy báo ngay cho thú y xã hoặc trưởng thôn. Báo sớm giúp xác định bệnh, khoanh vùng, ngăn lan ra.
Có người sợ báo thì bị tiêu huỷ cả đàn nên giấu. Nhưng giấu dịch thì bệnh lan rộng hơn, thiệt hại cuối cùng lớn hơn, và có thể mất cơ hội nhận hỗ trợ nếu địa phương có chính sách. Chính sách cụ thể bạn hỏi chính quyền xã.
Xác vật nuôi chết không được vứt ra sông, kênh, mương, bụi rậm, ruộng. Hãy làm theo hướng dẫn của thú y, thường là chôn ở nơi quy định với vôi, hoặc tiêu huỷ theo cách được chỉ định.
Trong lúc chờ thú y, cô lập khu vực có con ốm, không di chuyển vật nuôi, không cho người ra vào khu đó.
Tự bảo vệ mình và gia đình
Khi tiếp xúc với vật nuôi ốm, chết, chất thải, hãy đeo găng tay, khẩu trang, ủng, quần áo bảo hộ, rửa tay kỹ bằng xà phòng sau khi làm. Trẻ em không được chơi gần chuồng có vật nuôi ốm.
Với dịch cúm gia cầm, nếu người trong nhà có sốt, ho, khó thở sau khi tiếp xúc với gia cầm ốm chết, hãy đi khám ngay và nói rõ với bác sĩ về việc đã tiếp xúc.
Theo dõi thông báo chính thức của chính quyền và ngành thú y, đừng tin những tin đồn hay lời rao bán thuốc chữa dịch thần kỳ trên mạng. Nhiều bệnh nguy hiểm không có thuốc đặc trị.
Sau khi dịch qua, chuồng phải được vệ sinh, sát trùng, để trống theo hướng dẫn thú y trước khi tái đàn. Ngay hôm nay, bạn hãy lưu số điện thoại thú y xã vào máy, kể cả khi trong vùng chưa có tin dịch nào.
Câu hỏi thường gặp
Có nên bán vội vật nuôi khi nghe tin có dịch?
Không nên bán vật nuôi đang ốm hay nghi ốm, vì đó là bán chạy dịch, gây lây lan và có thể bị xử lý. Nếu vật nuôi khoẻ và đạt cỡ, hãy hỏi thú y về quy định vận chuyển, giết mổ trong thời gian có dịch.
Vật nuôi chết vì dịch có được ăn thịt không?
Không, vì có thể mang mầm bệnh nguy hiểm, có bệnh lây sang người. Việc giết mổ còn làm mầm bệnh phát tán. Hãy báo thú y và xử lý xác theo hướng dẫn.
Báo dịch thì có được hỗ trợ không?
Nhiều địa phương có chính sách hỗ trợ người nuôi có vật nuôi bị tiêu huỷ do dịch, theo quy định từng thời kỳ. Bạn hỏi chính quyền xã để biết điều kiện cụ thể. Giấu dịch có thể làm mất quyền lợi này.
Khi có dịch cúm gia cầm có nên ăn trứng gà không?
Trứng và thịt gia cầm khoẻ mạnh, có nguồn gốc rõ ràng, nấu chín kỹ thường được khuyến cáo là có thể ăn. Không mua, không ăn gia cầm ốm chết. Theo dõi khuyến cáo của ngành y tế.
Sau dịch bao lâu thì nuôi lại được?
Tuỳ loại dịch và hướng dẫn của thú y, chuồng cần được vệ sinh, sát trùng và để trống một thời gian trước khi tái đàn. Hỏi thú y địa phương để làm đúng.
